Erkennen, het derde Focusingwerkwoord

Focusing is een innerlijke relatie vormen tussen jouw Ik dat luistert naar iets in jou én het iets in jou. Dit iets in jou is de lichamelijk gevoelde betekenis van alles van een situatie of persoon in je leven. Daarover heb je meer gelezen bij het tweede werkwoord, namelijk

ervaren. Ik ga het hier nu hebben over het derde werkwoord: erkennen. Het is het Ik dat door op een bepaalde manier aanwezig te zijn en aandacht te geven aan het iets in jou ook erkenning geeft.

Stel je de volgende situaties eens voor:

- Een vriendin krijgt goed nieuws en vertelt je daarover. Je voelt je zelf ook blij worden bij het horen ervan.

- Je hebt net een moeilijk gesprek gehad en blijft daarna wat ontredderd achter.

- Je hebt lichamelijke problemen en moet naar het ziekenhuis voor een onderzoek. Terwijl je ernaartoe rijdt, voel je je angstig worden.

- Je krijgt een liefdevol bericht van een vriendin. Het raakt je echt.

- Je bent bezig met een moeilijke zaak en je krijgt er alweer slecht nieuws over. Je voelt je bezwaard en onrustig over welke kant deze zaak op gaat.

Erkennen betekent dat je Ik aanwezig is bij hoe blij of ontredderd of angstig of geraakt of bezwaard en onrustig of… iets in jou zich voelt. Je Ik kan zeggen: ‘Ik merk dat iets in mij zich nu zus of zo voelt.’ Als je die houding kunt aanleren, zul je de kracht van de erkenning van je beleving gewaarworden.

Focusing is dus niet alleen je globale beleving van een persoon of situatie uitnodigen, maar ook deze gevoelde betekenis opmerken en erkennen. Je Ik is de ruimte waarin elke beleving aandacht en erkenning krijgt dat het nu is zoals het is. Je hoeft er verder niets mee te doen. Focusing gaat namelijk niet over van alles doen met iets. Integendeel,

het gaat over zijn bij iets in jou. Je blijft er met jouw aandacht gewoon bij. Je houdt het gezelschap, net zoals je een goede vriend of vriendin die jou iets komt vertellen gezelschap zou houden. Je Ik oordeelt niet, geeft geen advies, analyseert het niet, reageert er niet op. Je Ik plakt er geen etiket ‘positief of negatief’ of ‘goed of slecht’

op en gaat er niet mee in discussie. Je Ik probeert het niet anders te maken dan het nu is. Je Ik staat gewoon open voor hoe het nu vanbinnen voelt. Je Ik verwelkomt jouw beleving, is bij jouw ervaring en erkent dat het nu is zoals het is en dat het zo zal blijven zolang het dat nodig heeft. Je Ik maakt verbinding met hoe jij het leven ervaart.

Het beeld dat spontaan bij mij naar boven komt voor deze houding van mijn Ik is dat van een mooie, grote mand. Ik zie ze voor me, een grote open mand en ik houd die voor me vast met mijn beide handen. Wat er zich ook in me aandient, krijgt er een veilig plekje in

en mijn Ik houdt het vriendelijk gezelschap zolang als het dat nodig heeft.

Deze radicale attitude van erkennende innerlijke aandacht is de basishouding in Focusing en wordt door Ann Weiser Cornell en Barbara McGavin, de grondlegsters van Inner Relationship Focusing, ‘Self-in-Presence’ genoemd. Het is het vermogen om bij elke ervaring die zich in jou aandient aanwezig te zijn en die te erkennen. Je bent geduldig aanwezig bij de innerlijke ervaringsstroom in jezelf en je bent benieuwd om deze beter te leren kennen zonder die op te jagen. Je leeft mee met jouw innerlijke wereld, zonder erin gevangen te raken, ermee in gevecht te gaan, een kant te kiezen of te oordelen. Die neutrale positie van je Ik is belangrijk.

Stel je voor dat je bang bent om een bepaalde persoon op te bellen. Je hebt in het verleden onaangename telefoongesprekken met die persoon gevoerd en nu voel je al op voorhand dat je angstig en gespannen wordt. Je Ik kan daarop reageren met: ‘Ik merk dat iets in mij angstig en gespannen is. Misschien kan ik hier even bij blijven, het leren kennen, kijken wat het me te vertellen heeft.’ Dat is een uiting van die erkennende houding van zijn bij en blijven bij wat er in je gebeurt.

Stel je voor dat je plots merkt dat je ongeduldig en boos wordt op jezelf omdat je bang bent om die persoon op te bellen. Dat klinkt niet langer als een neutrale en erkennende houding tegenover het angstige in jou. Het is belangrijk om hierop alert te zijn en ook dat te erkennen. ‘O, iets in mij is bang voor dat telefoongesprek én iets in mij is daar boos om.’ Zo herstel je de neutrale positie van het Ik, dat erkent dat er over dezelfde situatie meerdere belevingen tegelijk in jou aanwezig zijn.

Het gebeurt vaak dat er na een eerste gevoel over iets nog een tweede en een derde komen. Dat is oké. Laat het je houding van erkennen dat het nu is zoals het is echter niet onderuithalen. Blijf erkenning geven. Als je merkt dat je die houding kwijt bent, herstel die dan voor je iets anders doet. Die erkennende houding is immers de basishouding in Focusing. Zonder je Ik dat aandacht en erkenning geeft aan hoe het nu is in jou vanbinnen is er geen Focusing mogelijk.

Deze houding is er dus een van inclusie: wat er ook vanbinnen komt, je erkent dat het er is en dat het nu zo is. Deze includerende houding biedt je vertrouwen – wat er ook komt, je Ik kan het aandacht geven en erkennen – en brengt ook innerlijke veiligheid – wat er ook aanwezig is, het weet dat het verwelkomd zal worden met deze erkennende

houding. Naarmate je innerlijke wereld leert dat je haar vaak bezoekt en er een open, respectvolle relatie mee aangaat, wordt Focusing ook steeds makkelijker. Er groeit immers een gevoel van innerlijke veiligheid dat er niets gedaan zal worden met je beleving, dat er geen verborgen agenda’s zijn en dat het gewoon oké is om erbij

te zijn en te kijken waar je beleving naartoe gaat.

Door te oefenen om met je aandacht bij je beleving aanwezig te zijn en te blijven zul je merken dat je Ik sterker wordt. Je ontwikkelt een alternatief voor het steeds weer overspoeld worden door of weglopen van je beleving. Er is nu een derde weg. Je hoeft niet langer overweldigd te worden door je gevoelens en ermee samen te vallen.

Je hoeft ook niet je gevoelens weg te duwen of krampachtig niets te voelen. Je Ik kan aandachtig aanwezig zijn bij en luisteren naar je beleving.

Door regelmatig te focussen wordt je Ik dat aanwezig is bij iets in jou sterker. Gaandeweg zul je leren om er meer op te vertrouwen. Dat betekent dat je steviger staat, ook als er zich moeilijke dingen aandienen. Je Ik leert die te dragen en te verdragen, ook waar er veel niet-weten is of waar het leven niet maakbaar is en waar de quick-fix-mentaliteit of de zoektocht naar geluk je gefrustreerd achterlaat. Dit kan nodig zijn als je door een langdurig proces gaat, bijvoorbeeld als je al weet dat je deze job niet langer wilt doen maar nog niet kunt zeggen wat je dan wel wilt, laat staan dat je zo een nieuwe job gevonden hebt. Of als duidelijk is dat er iets niet oké is met de bedrijfscultuur, aangezien veel werknemers ofwel vertrekken ofwel ziek worden en thuiszitten, en je probeert om die bedrijfscultuur te veranderen. Of als je merkt dat de ene lichamelijke klacht op de andere volgt en het je begint te dagen dat voor een betere gezondheid een globalere

aanpak nodig is. Dit soort processen zijn niet snel achter de rug, ze hebben tijd nodig. Iets wat eerst een goed idee leek, blijkt het na een tijdje toch niet te zijn, de emoties kunnen hoog oplopen… Dan is het belangrijk om terug te kunnen vallen op jezelf en op een Ik dat weet hoe het dingen kan dragen en verdragen.

Je Ik erkent hoe jij je leven ervaart en daardoor krijgen hoe jij je leven ervaart en de daarin aanwezige richting die jouw leven uit wil, en die voor jou klopt, bestaansrecht. Telkens als je Ik jouw beleving erkent, is er een stukje meer jij dat mag bestaan en krijg je een stukje meer grond onder je voeten waar je stevig met beide voeten op kunt gaan staan. Door het innerlijke contact met je ervaringsstroom te herstellen en te erkennen hoe het nu is voor jou vanbinnen, kun je ook opnieuw van binnenuit in beweging komen. Je hebt geen externe tuinier meer nodig die jou als expert komt zeggen wat een bloem is en

wat onkruid en wat je wanneer moet planten en oogsten. Je kunt dankzij je aandachtige Ik zelf de groeiprocessen in je innerlijke tuin volgen en verandering laten beginnen bij jou vanbinnen.

Je Ik bestaat dus uit dit vermogen om zonder voorkeur of oordeel, maar met aandacht aanwezig te zijn bij wat het ook is dat in jou aanwezig is. Je Ik is altijd meer dan die innerlijke belevingen. In het boek Grote Panda & Kleine Draak van James Norbury vraagt Kleine Draak aan Grote Panda of slechte gedachten hem ook tot een slecht iemand

maken. ‘“Nee”, zei Grote Panda. “De golven zijn niet de zee. De gedachten zijn niet de geest.”’ Net zo is je Ik niet de inhoud van je innerlijke ervaringen.

Bron: Swyngedouw, T. (2022). Focusing. Leven in verbinding met je innerlijk kompas, p.28-31. Lannoo.

Wil je Focusing zelf ervaren? Op mijn website vind je de kalender met mijn workshops & lezingen:

·       15/1, 22/1, 29/1, 5/2 en 12/2/2026: Focusingtraining niveau 3 Nog 1 plaats!

·       26/01/26: webinar Focusing als tool binnen de eerstelijnspsychologischezorg: introductie voor het Netwerk GGZ Kempen

·       25/02/25: Inspiratieavond Gendlin voor Focusing professionals & voor VVCEPC

·       5/03, 19/03, 2/04, 23/04, 7/05, 18/06/2026: Stilstaan bij de impact van kanker op je leven, een groep voor mensen met of na kanker – Kessel-Lo

·       12/03/26 : Focusing als innerlijk kompas: het experiëntiële klavertjevier, een tool in de eerstelijnspsychologische zorg voor het Netwerk GGZ Kempen

·       23/4, 30/4, 7/5, 20/5 en 28/5/2026: Focusingtraining niveau 4

Leven en werken met Focusing begint met zelf leren focussen. Focusing je toe-eigenen is een groeiproces. Je kan de basis leren in een Focusingtraining niveau 1 en die dan verder verdiepen in de  Focusingtrainingen 2, 3 en 4. Om het echt in de vingers te krijgen is het nodig dat je de 4 trainingen volgt en het zelf ook blijft oefenen, alleen of per twee of in groep. In PraxisP coördineer ik een ruim aanbod aan live trainingen overdag (met Focusingtrainers Gerke Verthriest en Joke Van Hoeck) en online trainingen ’s avonds (met Focusingtrainers Jeroen Breynaert en mezelf). Iedereen is welkom. Je hoeft geen hulpverlener te zijn maar hulpverleners zijn uiteraard ook welkom.

Op mijn website vind je onder “in de media” een interview door Martine Prenen en een Focusingoefening naar aanleiding van mijn boek. In mijn boek ‘Focusing. Leven in verbinding met je innerlijk kompas’ beschrijf ik het Focusingproces, hoe je dit in je dagelijks leven kunt toepassen en 34 Focusingoefeningen. Je kan mijn boek rechtstreeks bij mij kopen en bij je lokale boekhandel of mijn uitgever Lannoo.

Wil je iets delen of heb je een vraag over Focusing?

Mail me op tine.swyngedouw@efocusing.be en ik help je zo goed mogelijk verder.

Warme groeten,

Tine

© Tine Swyngedouw Nieuwsbrief EFocusing Januari 2026